Statystyki






















Historia Okola


Historia Okola jako integralnej dzielnicy naszego miasta rozpoczyna się 1 kwietnia1920 roku. Tego dnia Ministerstwo byłej Dzielnicy Pruskiej Rzeczypospolitej Polskiej wydało decyzję o włączeniu 18 gmin podmiejskich w granice administracyjne Bydgoszczy. Wśród nich znalazły się między innymi Bielawy, Skrzetusko, Bartodzieje, Glinki, Szwederowo, Miedzyń, Czyżkówko, Jachcice oraz liczące 131,13 ha powierzchni Okole.

Współcześnie bydgoska dzielnica Okole leży w widłach Starego Kanału Bydgoskiego i Brdy na odcinku od mostów przy ul. Marszałka Focha do linii kolejowej, biegnącej wzdłuż drugiego wiaduktu na ul. Grunwaldzkiej w Bydgoszczy. W czasach I Rzeczypospolitej teren ten nie był jednak wyodrębniony i należał do tzw. Wielkiego Wilczaka. Z kolei Prusacy oddzieloną przez wybudowany w 1774 roku Kanał Bydgoski część Wilczaka nazwali Colonie Wilczak, lecz wkrótce przemianowali je na Schleusenau. Nazwa to obowiązywała przez cały okres zaboru pruskiego do 1920 roku.

W czasach przedrozbiorowych Okole było folwarkiem miejskim wydzierżawianym mieszczanom. Jeden z pierwszych dokumentów, który rzuca światło na folwark miejski Wielkie Okole pochodzi z roku 1745, z którego dowiadujemy się, iż burmistrz miasta Bydgoszczy Adrian Duszyński wydzierżawił na czterdzieści lat Salomei i Franciszkowi Więckiewiczom i ich sukcesorom role miejskie „wzdłuż rzeki nad granicą szyszkowską aż do boru, a wszerz od tejże granicy ku miastu aż do Weśredniego Okola.” W świetle umowy dzierżawa miałaby trwać do 1785 roku. Niestety źródła archiwalne nie mówią, jakie były losy Więckiewiczów po 1772 roku, gdy Bydgoszcz została włączona do monarchii pruskiej w wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej.

Administracja pruska dokonała podziału Okola na tzw. Okole 1A i Okole 1B. Powierzchnia folwarku Okole 1A wynosiła 195 mórg magdeburskich, na których stały: dom mieszkalny oraz stajnia, czworaki i cegielnia, znajdujące się przy obecnej ulicy Nadrzecznej. Z kolei majątek ziemski Okole 1B miał nieproporcjonalnie mniejszy areał, bo zaledwie 33 morgi, na których stały cztery domy mieszkalne, prawdopodobnie u zbiegu dzisiejszej ulicy Śląskiej i Chełmińskiej. Konkretne personalia dzierżawców obu folwarków możemy zidentyfikować dopiero w 1818 roku, kiedy to pruski radca budowlany, Ernest Conrad Peterson nabył prawo do korzystania z dziedzicznej dzierżawy Okola 1A za 6000 talarów oraz Okola 1B za 1606 talarów rocznie. Przełomowym momentem w dziejach Okola jest nabycie w pierwszej połowie XIX wieku przez rodzinę Petersonów obu dzierżawionych dotąd majątków na własność. Petersonowie wyczuli koniunkturę związaną z rozwojem kolei żelaznych i dorobili się fortuny sprzedając ziemię pod budowę linii kolejowej w kierunku Piły i Poznania (tzw. Ostbahn) oraz kolejki wąskotorowej tzw. Kleinbahn, zwanej pieszczotliwie „Ciuchcią”.

W wyniku szeroko zakrojonej, intratnej dla Petersonów parcelacji, na Okolu, wytyczono wkrótce sieć nowych ulic. Wzdłuż nich wyrosły kamienice czynszowe oraz pojedyncze domy otoczone ogrodami. Rozmach tego wizjonerskiego iście przedsięwzięcia najlepiej zilustruje następujące zestawienie: o ile w 1818 roku na Wilczaku i Okolu stały 22 domy mieszkalne, to już w 1860 roku na terenie samego tylko Okola zbudowano 56 budynków a w 1880 roku 160, w tym kilkanaście dwupiętrowych. W tym czasie Okole i Wilczak razem posiadały 215 zabudowanych nieruchomości. Mieszkało tu wielu urzędników i pracowników kolejowych. Byli to ludzie nieźle sytuowani, przyzwyczajeni do określonego standardu życia. Świadectwem na to, że ludność dzielnicy była dość zamożna, jest dynamiczny rozwój rzemiosła i kupiectwa na przełomie wieków. Niezastąpione są w takich przypadkach księgi adresowe naszego miasta, np. księga z roku 1910 informuje nas, iż na Okolu działało wtedy między innymi: 7 piekarń, 14 wyszynków w tym 5 restauracji, 7 sklepów spożywczych, 16 szewców, 5 krawców, 9 rzeźników, 6 stolarni. Poza tym - jak się dowiadujemy - prowadzili swoje zakłady ślusarze, kowale, przedsiębiorcy budowlani, cieśle, zduni, dekarze, istniały także sklepy specjalistyczne: apteka, drogeria, papierniczy, pasmanteria.

Okole jest częścią Bydgoszczy ze wszech miar wyjątkową i ma swą niebanaln historię. Mimo, iż stosunkowo późno stała się integralną częścią Bydgoszczy, to tędy przebiegały wodne i kolejowe arterie, które nadały rozmach rozwojowi Bydgoszczy w XIX wieku. Tu działali Buchholz, Fiebrandt, którzy rozsławili bydgoski przemysł w całej Europie. Tutaj odkryła swój talent gwiazda La Scali, diva operowa Caroline Dux. Tu pracował wybitny dyrektor Franciszek Siemiradzki, twórca Państwowej Szkoły Przemysłowej i - jej wskrzesiciel po II wojnie .wiatowej. To właśnie na Okolu znajduje się cmentarz starofarny - najstarsza zachowana bydgoska nekropolia.

© okole.bydgoszcz.pl E-mail: radaosiedla@okole.bydgoszcz.pl